Teresa Tomsia, W znikającym ogrodzie, Wyd. Flos Carmeli, Poznań 2023
Tomsia przygląda się szkicom, rzeźbom i obrazom i szuka w nich tego, co skrywa w sobie. Z portretów patrzą na nią twarze z przeszłości. Są punktami odniesienia. Każdy wiersz, przypomina Tomsia, może być przyjacielem, który pozwala przekraczać najtrudniejsze z granic. Słowa wiersza zatrzymują się nad zagadką czasu. Łączą to, co jest, z tym, co było. […]
Adam Waga, Ścierń, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2023.
Jak w późnych wierszach Iwaszkiewicza czy Staffa w ascetycznych strofach Wagi mistrzowsko ułożone słowa otwierają się na nowe znaczenia. Sam autor w utworze „Wzór” przyznaje, że uczył się od najlepszych, czytając „Antologię Palatyńską” wypunktowującą zasady jakim powinien być wierny każdy piszący. „Z niej możesz brać przykład mowy krótkiej, głębokiej, konkretnej i pięknej. Ale – co […]
Marcin Orliński, Późne słońce, Wydawnictwo Wolno, Lusowo 2023
„Późne słońce” to fraza autotematyczna, skrycie opisująca zjawisko, jakim jest poezja Marcina Orlińskiego z jego po sześciu (!) latach milczenia wydanego tomu: oto słońce, które świeci, oślepia, ale jest już późne, dojrzałe, zastanawia się nad koniecznym zachodem, zmierzchaniem. Orliński arcyświadomie gra formą, gospodaruje obserwacją, światoczuciem, nie pozwala, by żywioł emocji, depresji, euforii zawładnął jego światem-słowem. […]
Marzanna Bogumiła Kielar, Wilki, Wyd. Znak, Kraków 2023
Ten cudowny poetycki świat – w Wilkach dopełnia się oto materią, nadzwyczajnie konkretną, przestrzenią historii, ludzkiej historii. I to opowiedzianej „własnymi słowami” przez jej uczestników i bohaterów (czyli – ofiary…). W Wilkach mówią do nas Maria P., Anna, Jadwiga wypędzona z Grodzieńszczyzny, Mazurka Elsa. W Wilkach jest i Akcja „Wisła”, i deportacja, i ciemnoskrzydła pamięć krzywdzonych, wypędzonych ludzi z Przemyskiego. I Mazurów, i – […]
Tomasz. Dalasiński, wiersze dla żywych, Wyd. j. Jacek Bierut, Wrocław 2023.
Literackim podłożem Wierszy dla żywych jest poezja funeralna, przywołana niepokojącym tytułem. Autor tomu, napisanego przecież dla nas, podpowiada istnienie jeszcze innych odbiorców, a jego wiersze, zawieszone między światem żyjących i martwych, nieustannie zwracają się ku nieznanej i niepokojąco bliskiej „drugiej przestrzeni”. A przecież Tomasz Dalasiński jedynie rozpamiętuje przeszłość, powraca do siebie dawnego, z całą mizerią losu kilkulatka, […]
Laudacja Marek Zagańczyk – Anna Piwkowska, Furtianie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2022.
(…) U Piwkowskiej są tylko ci, na których ona naprawdę czeka, których wypatruje, z którymi chce mówić, a czasami tylko słuchać. We współczesnym świecie tak bardzo wsobnym, okręconym wokół pojedynczego „ja”, ta wielość głosów, ta doskonale dobrana orkiestra, jest czymś wyjątkowym, jakby pochodziła z lepszych czasów. Podobnie zresztą jak sam sposób pisania tych wierszy, z […]
Laudacja Bronisław Maj – Dariusz Kostecki, Z ciszy, Wydawnictwo Austeria, Kraków 2022
(…) Oko obiektywu – „z definicji”: chłodne, bezosobowe, „obiektywne” właśnie! – rejestruje (i zapisuje, i ocala od nieistnienia) wszystko, co znajduje się w polu widzenia, w ramach kadru. Nie ”wybiera”, nie hierarchizuje, nie komponuje, nie ocenia, nie „interpretuje”. Wiersz – przeciwnie – w najistotniej subiektywny, i emocjonalny często sposób mówi o tym, co dla mnie, […]
Laudacja prof. Jarosław Ławski – Alicja Rosé, morze nocą jest mięśniem serca, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2022.
(…) Znajduję u Rosé coś bardziej nieoczywistego, zatajonego głęboko. Pod emalią erudycji, pod historiami zakazanych związków w czasach przeklętych kryje się temat, który prosi o uwolnienie. Prowadzą do niego wektory metafor zmysłowo-wodnych, opisy zanurzeń ciał w zimnych jeziorach Północy. Prowadzi boska kantata Bacha Ich hatte viel Bekümmernis in meinem Herzen (W licznych utrapieniach serca mego/ Pociechy Twoje […]
Laudacja prof. Agnieszka Czajkowska – Ks. Jana Sochoń, Nie pocieszaj się, tylko płacz, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2022.
(…) Poprzez nie poeta proponuje symboliczne przejście na drugą stronę literatury, do jej wewnętrznego głosu, do sedna spraw związanych z ludzkim istnieniem, do świata najprostszych wzruszeń, obmywanego rzęsistym strumieniem łez, które – jak w wierszu Kamień – oczyszczone ze słów, z żalu, stają się kamieniem węgielnym, podtrzymującym człowieka fundamentem. W tomie Nie pocieszaj się, tylko płacz nie ma miejsca […]
Laudacja Barbara Grusz-Zych – Urszula Kozioł, Momenty, Wydawnictwo Literackie. Kraków 2022.
Jakże każde słowo tych wierszy ma nie boleć, kiedy dociera do nas, że ta pisana jakby na wydechu, tęskniąca za zamilknięciem poezja, staje się wielkim żegnaniem, albo może – natarczywym acz godnym wołaniem o kres. W „Jestem za burtą” czytamy: „(…) lubię dociec do czegoś więc dociekam przeciekam pora nabrać wody do ust” Ten ból […]